อ่านฉลากโภชนาการให้เป็น ดูอะไรก่อนหยิบใส่ตะกร้า
1 พฤศจิกายน 2569

หน้าชั้นวางขนมในร้านสะดวกซื้อ มือหนึ่งถือตะกร้า อีกมือหยิบซองขนมขึ้นมาพลิกด้านหลัง ตัวหนังสือเล็กๆ ในกรอบสี่เหลี่ยมเต็มไปด้วยตัวเลข อ่านได้สองบรรทัดก็วางกลับไปแล้วหยิบซองที่สีสวยกว่าแทน
กรอบสี่เหลี่ยมนั้นคือฉลากโภชนาการ ดูครั้งแรกอาจงง แต่ถ้ารู้ว่าควรมองตรงไหนก่อน ใช้เวลาไม่นานก็ตัดสินใจได้ง่ายขึ้น
ทำแบบนี้: ดูหนึ่งหน่วยบริโภคก่อนตัวเลขอื่น
บรรทัดบนๆ ของฉลากจะบอกว่า “หนึ่งหน่วยบริโภค” เท่ากับเท่าไร และ “จำนวนหน่วยบริโภคต่อซอง” มีกี่หน่วย ตัวเลขทั้งหมดที่อยู่ข้างล่างคิดจากหนึ่งหน่วยนั้น ไม่ใช่ทั้งซอง
ขนมซองที่เรากินหมดในครั้งเดียว อาจระบุไว้ว่ามีหลายหน่วยบริโภค ถ้าไม่สังเกตตรงนี้ เราอาจคิดว่าได้น้ำตาลหรือเกลือน้อยกว่าที่กินจริงไปหลายเท่า
ทำแบบนี้: ไล่ดูน้ำตาล โซเดียม และไขมัน
สามตัวนี้คือสิ่งที่คนทั่วไปมักได้เกินโดยไม่รู้ตัว น้ำตาลซ่อนอยู่ในเครื่องดื่ม นมเปรี้ยว ซีเรียล และขนมปัง โซเดียมแฝงในขนมขบเคี้ยว บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป และซอสปรุงรส ส่วนไขมันโดยเฉพาะไขมันอิ่มตัวมักอยู่ในขนมอบและของทอด
ไม่ต้องจำว่าวันหนึ่งควรได้เท่าไร แค่ใช้การเทียบ สินค้าสองชิ้นที่หน้าตาคล้ายกัน ชิ้นไหนตัวเลขน้อยกว่าในสามช่องนี้ ก็เป็นตัวเลือกที่เบากว่า ใครที่กำลังค่อยๆ ลดของหวาน ฉลากช่วยได้มาก ดูแนวทางเพิ่มเติมได้ที่การถอยความหวานในแก้วและในจานทีละน้อย
ทำแบบนี้: อ่านรายการส่วนประกอบ
ส่วนประกอบเรียงจากที่ใส่มากที่สุดไปน้อยที่สุด ถ้าน้ำตาล แป้ง หรือน้ำมันอยู่ลำดับต้นๆ แปลว่าเป็นส่วนใหญ่ของสินค้านั้น ชื่อของน้ำตาลมีหลายแบบ เช่น น้ำเชื่อม ฟรุกโตส กลูโคส หรือมอลโทส บางสินค้าใส่หลายชนิดแยกกัน ทำให้แต่ละชนิดไปอยู่ท้ายรายการ ทั้งที่รวมกันแล้วไม่น้อย
ส่วนสัญลักษณ์ทางเลือกสุขภาพที่เห็นบนบางซอง เป็นตัวช่วยเปรียบเทียบในหมวดสินค้าเดียวกันได้ แต่ไม่ได้แปลว่ากินได้ไม่จำกัด
เลี่ยงแบบนี้: เชื่อคำโฆษณาหน้าซองอย่างเดียว
คำว่า “ไม่เติมน้ำตาล” “ไขมันต่ำ” หรือ “ธรรมชาติ” ไม่ได้บอกภาพรวมทั้งหมด สินค้าไม่เติมน้ำตาลอาจหวานจากน้ำผลไม้เข้มข้น สินค้าไขมันต่ำบางชนิดเพิ่มน้ำตาลหรือเกลือชดเชยรสชาติ
ตัวเลขทุกชนิดต้องอ่านในบริบทของมัน ไม่ว่าจะบนซองขนมหรือบนป้ายโฆษณาอื่นๆ คล้ายกับตัวเลขวิ่งได้ไกลเท่าไรต่อการชาร์จหนึ่งครั้งที่ค่ายรถยนต์ไฟฟ้าโชว์ไว้ ซึ่งคนใช้รถก็ต้องรู้ว่าวัดภายใต้เงื่อนไขแบบไหน ฉลากอาหารก็เช่นกัน ดูตัวเลขจริงด้านหลังเสมอ
เลี่ยงแบบนี้: เทียบสินค้าที่หน่วยไม่เท่ากัน
ยี่ห้อหนึ่งอาจคิดหนึ่งหน่วยบริโภคเป็นครึ่งซอง อีกยี่ห้อคิดทั้งซอง ถ้าเทียบตัวเลขตรงๆ โดยไม่ดูหน่วย จะได้ข้อสรุปผิด ให้คิดเทียบที่ปริมาณเท่ากัน หรือคิดทั้งซองที่เราจะกินจริง
อีกกับดักหนึ่งคือการหยิบสินค้าที่ “ดีกว่า” แล้วกินมากขึ้นเพราะรู้สึกว่าปลอดภัย ขนมที่น้ำตาลน้อยกว่าก็ยังเป็นขนม ข้าวเองก็เช่นกัน แม้ไม่มีฉลาก ปริมาณที่ตักในแต่ละมื้อก็มีผลไม่แพ้ชนิดของข้าว อ่านเพิ่มได้ที่การกะปริมาณข้าวในวันที่ร่างกายใช้แรงไม่มาก
เลี่ยงแบบนี้: ใช้ฉลากเป็นเครื่องมือลงโทษตัวเอง
ฉลากมีไว้ช่วยเลือก ไม่ได้มีไว้ให้รู้สึกผิดกับทุกคำที่กิน หลังช่วงที่กินเยอะไปบ้าง เช่น ช่วงงานรื่นเริง ไม่จำเป็นต้องหันมาอ่านฉลากอย่างเคร่งเครียดทุกชิ้น ค่อยๆ ปรับกลับดีกว่า มีแนวทางอยู่ในการพากินอยู่กลับสู่จังหวะปกติหลังช่วงงานบุญงานเลี้ยง
เมื่อไหร่ควรคุยกับแพทย์หรือนักกำหนดอาหาร
คนที่มีโรคเบาหวาน ความดันโลหิตสูง โรคไต โรคหัวใจ หรือแพ้อาหาร ต้องอ่านฉลากละเอียดกว่าคนทั่วไป และแต่ละคนมีข้อจำกัดไม่เหมือนกัน ควรถามแพทย์หรือนักกำหนดอาหารว่าตัวเองควรระวังอะไรเป็นพิเศษ หญิงตั้งครรภ์และผู้ที่ดูแลอาหารของเด็กเล็กหรือผู้สูงอายุก็ควรปรึกษาเช่นกัน
คนที่แพ้อาหารให้ดูคำเตือนเรื่องสารก่อภูมิแพ้บนฉลากทุกครั้ง แม้เป็นยี่ห้อที่ซื้อประจำ เพราะสูตรอาจเปลี่ยนได้ ถ้ากินแล้วมีอาการหายใจลำบาก ปากหรือคอบวม ให้รีบไปโรงพยาบาลหรือโทร 1669
ครั้งต่อไปที่หยิบซองขนมขึ้นมาพลิกดู ตัวเลขในกรอบนั้นจะไม่ใช่สิ่งที่ต้องวางกลับอีกแล้ว