ร่างกายกับอากาศร้อน อาการเพลียแดดและลมแดด สังเกตอย่างไรและช่วยเบื้องต้นอย่างไร
22 กันยายน 2569

ห้องครัวตอนบ่ายที่ปิดหน้าต่างไว้กันฝุ่น โรงรถหลังคาสังกะสีที่ใช้เป็นมุมซ่อมของ หรือห้องเก็บของชั้นบนที่ไม่มีลมผ่าน จุดเล็กๆ แบบนี้สะสมความร้อนได้มากกว่าข้างนอก และเป็นที่ที่คนเริ่มเพลียจากความร้อนได้โดยไม่ต้องออกไปเจอแดดเลย
เพลียแดดกับลมแดดต่างกันอย่างไร
เพลียแดดเป็นสัญญาณว่าร่างกายเริ่มรับความร้อนไม่ไหว มักมีเหงื่อออกมาก อ่อนเพลีย หน้ามืด ปวดหัว คลื่นไส้ กระหายน้ำ หรือเป็นตะคริว ผิวยังเย็นชื้นอยู่ ถ้าได้พักในที่เย็นและได้น้ำ อาการมักดีขึ้น
ลมแดดหรือฮีทสโตรกรุนแรงกว่ามาก ร่างกายระบายความร้อนไม่ได้แล้ว ตัวร้อนจัด ผิวแดง บางคนเหงื่อหยุดไหล สับสน พูดไม่รู้เรื่อง เดินเซ ชัก หรือหมดสติ อาการแบบนี้เป็นภาวะฉุกเฉิน ต้องโทร 1669 ทันที
อยู่ในบ้านทั้งวัน เป็นได้ไหม
เป็นได้ โดยเฉพาะในห้องที่ปิดทึบ อากาศไม่ถ่ายเท หรือมีแค่พัดลมเป่าลมร้อนวนอยู่ในห้อง ผู้สูงวัยที่อยู่บ้านคนเดียวมักไม่ทันรู้ตัว เพราะรู้สึกร้อนและกระหายน้ำช้ากว่าวัยอื่น เปิดหน้าต่างให้ลมผ่านสองฝั่ง ปิดม่านด้านที่แดดส่อง และหาห้องที่เย็นที่สุดของบ้านไว้นั่งพักช่วงบ่าย บ้านที่ปิดทึบมักมีปัญหาอับชื้นตามมาด้วย ลองดูวิธีจัดบ้านให้ลมผ่านและลดความอับชื้นที่ทำให้ภูมิแพ้กำเริบประกอบกัน
คนที่ใช้คาเฟ่เป็นออฟฟิศทั้งวันก็ควรสังเกตเหมือนกัน โต๊ะริมกระจกที่แดดบ่ายส่องตรงอาจร้อนกว่าที่คิด แม้ร้านจะเปิดแอร์
ควรดื่มอะไร และดื่มอย่างไร
น้ำเปล่าคือหลัก จิบเป็นระยะตลอดวันโดยไม่ต้องรอให้กระหาย สีปัสสาวะที่เข้มขึ้นเป็นสัญญาณง่ายๆ ว่าดื่มน้อยไป รายละเอียดเรื่องจังหวะดื่มน้ำให้พอในแต่ละวันใช้ได้ดีในหน้าร้อน วันที่เหงื่อออกมากต่อเนื่อง เครื่องดื่มเกลือแร่อาจช่วยได้ตามความเหมาะสม แต่ไม่จำเป็นสำหรับทุกคนทุกวัน
เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ทำให้ร่างกายเสียน้ำและตัดสินใจช้าลง ควรเลี่ยงในวันที่ร้อนจัด คนที่มีโรคหัวใจหรือโรคไต หรือได้รับคำแนะนำให้จำกัดน้ำ ควรถามแพทย์ว่าวันร้อนจัดควรดื่มอย่างไร
เห็นคนเริ่มมีอาการ ต้องทำอะไรก่อน
พาเข้าที่ร่มหรือห้องที่เย็นทันที ให้นอนราบ ยกขาสูงเล็กน้อย คลายเสื้อผ้าให้หลวม ใช้ผ้าชุบน้ำเช็ดตามตัว คอ รักแร้ และข้อพับ แล้วใช้พัดลมช่วยเป่า ถ้ายังรู้สึกตัวดีและไม่อาเจียน ให้จิบน้ำทีละน้อย
ถ้ามีอาการสับสน ชัก หมดสติ หรืออาการไม่ดีขึ้นหลังพัก ให้โทร 1669 และช่วยลดความร้อนต่อไประหว่างรอ อย่าพยายามให้คนที่ไม่รู้สึกตัวดื่มน้ำ เพราะอาจสำลัก
ใครต้องระวังเป็นพิเศษ
ผู้สูงวัย เด็กเล็ก คนตั้งครรภ์ คนที่มีโรคประจำตัว คนที่กินยาบางชนิด และคนที่ทำงานกลางแดดหรือในที่ร้อนทั้งวัน กลุ่มนี้ควรมีคนคอยถามไถ่ในวันที่ร้อนจัด และควรปรึกษาแพทย์ว่ายาที่ใช้อยู่มีผลกับความร้อนหรือไม่ ห้ามทิ้งเด็ก ผู้สูงวัย หรือสัตว์เลี้ยงไว้ในรถที่จอดตากแดด แม้จะเพียงครู่เดียว
แม้แต่กิจกรรมผ่อนคลายก็ต้องปรับตามอากาศ คนที่ชอบไปแช่บ่อน้ำร้อนในช่วงที่อากาศเมืองไทยร้อนอบอ้าว ควรเลือกช่วงเช้าหรือเย็น แช่ให้สั้นลง และขึ้นจากบ่อทันทีเมื่อเริ่มเวียนหัว
จัดวันอย่างไรให้รับมือความร้อนได้ดีขึ้น
ย้ายงานที่ต้องออกแรงหรืออยู่กลางแจ้งไปไว้ช่วงเช้าหรือเย็น ใส่เสื้อผ้าสีอ่อน เนื้อบาง หลวม และสวมหมวกเมื่อออกแดด แบ่งเวลาพักในที่ร่มเป็นระยะ ถ้าเพิ่งกลับมาทำงานกลางแจ้งหลังหยุดไปนาน หรือเพิ่งย้ายมาอยู่ที่ที่ร้อนกว่าเดิม ให้ร่างกายค่อยๆ ปรับตัว อย่าหักโหมตั้งแต่วันแรก และถ้าเริ่มรู้สึกหน้ามืดหรือคลื่นไส้ระหว่างทำงาน ให้หยุดเข้าที่ร่มทันที ไม่ต้องรอให้งานเสร็จก่อน