อัปเดตความรู้สุขภาพเบื้องต้นทุกสัปดาห์
FreeDailyLife

ดูแลผู้สูงอายุในบ้านช่วงอากาศเปลี่ยน หนาว ร้อน และฝน

ดูแลผู้สูงอายุในบ้านช่วงอากาศเปลี่ยน หนาว ร้อน และฝน
ที่มา: Wikimedia Commons

เปิดแอร์ให้แม่นอนหลับสบาย หรือปิดแอร์เพราะกลัวท่านจะเป็นหวัดตอนเช้า ห่มผ้าหนาให้พ่อตอนลมหนาวมา หรือปล่อยไว้เพราะท่านบ่นว่าอึดอัด คำถามแบบนี้วนอยู่ในบ้านที่มีผู้สูงอายุทุกครั้งที่ฤดูเปลี่ยน และส่วนใหญ่ไม่มีคำตอบเดียวที่ถูกสำหรับทุกคน

ร่างกายผู้สูงวัยปรับตัวกับอากาศได้ช้ากว่าคนหนุ่มสาว บางท่านรู้สึกหนาวหรือร้อนน้อยกว่าที่ร่างกายกำลังเจอจริง บางท่านกระหายน้ำน้อยลง และหลายท่านกินยาประจำที่มีผลต่อการรับมือกับอุณหภูมิ การดูแลจึงต้องดูทั้งฤดูและดูทั้งตัวคน

เมื่อลมหนาวมาเยือน

ผู้สูงวัยที่ยังเดินเหินและทำอะไรเองได้

ใส่เสื้อผ้าหลายชั้นบางๆ ดีกว่าเสื้อตัวหนาตัวเดียว เพราะถอดออกได้ทีละชั้นเมื่อแดดขึ้น ส่วนที่มักลืมคือเท้า มือ และศีรษะ ถุงเท้าตอนนอนและหมวกไหมพรมตอนออกไปเดินเช้ามืดช่วยได้มาก

อาหารอุ่นๆ อย่างข้าวต้ม แกงจืด หรือน้ำซุป ช่วยให้กินง่ายและได้น้ำไปพร้อมกัน ช่วงอากาศเย็นคนเรามักดื่มน้ำน้อยลงโดยไม่รู้ตัว ลองวางกระติกน้ำอุ่นไว้ใกล้ที่นั่งประจำของท่าน แล้วชวนจิบระหว่างวันแม้ไม่รู้สึกกระหาย

ผิวผู้สูงวัยแห้งและคันง่ายเป็นพิเศษในช่วงนี้ เรื่องผิวแห้งและริมฝีปากแตกเมื่อลมเย็นพัดมามีวิธีดูแลที่ใช้ได้กับทุกวัย

ผู้สูงวัยที่นอนติดเตียงหรือขยับตัวได้น้อย

คนที่ขยับน้อยสร้างความร้อนในร่างกายได้น้อยกว่า จึงหนาวง่ายกว่า ห่มผ้าห่มที่เบาแต่อุ่น จัดเตียงให้ห่างจากหน้าต่างหรือช่องที่ลมเย็นพัดเข้าตรงๆ และหมั่นจับมือเท้าดูว่าเย็นผิดปกติหรือเปล่า ไม่ต้องรอให้ท่านบอก เพราะบางท่านสื่อสารได้ไม่ชัด

ห้องไม่ควรเย็นจัดหรือปิดทึบจนอับ เปิดหน้าต่างระบายอากาศช่วงกลางวันที่อากาศอุ่นขึ้นบ้าง แล้วค่อยปิดก่อนค่ำ

เมื่อมีแผนพาท่านไปเที่ยวที่อากาศหนาว

ครอบครัวที่ชวนกันขึ้นดอยหรือไปจังหวัดที่อากาศเย็นกว่าบ้าน ควรเตรียมเสื้อกันหนาวเผื่อ ยาประจำตัวให้พอทั้งทริป และไม่จัดตารางแน่นจนท่านเหนื่อย ใครวางแผนแช่น้ำแร่ด้วย ควรอ่านข้อควรระวังเวลาพาผู้ใหญ่ในบ้านไปแช่บ่อน้ำร้อนบนดอยหน้าหนาวไว้ก่อน เพราะการเปลี่ยนจากน้ำร้อนมาเจออากาศเย็นทันทีเป็นภาระกับหัวใจและความดันของผู้สูงวัยมากกว่าที่คิด คนที่มีโรคหัวใจหรือความดันควรถามแพทย์ก่อนไป

เมื่อหน้าร้อนมาถึง

บ้านที่ไม่มีเครื่องปรับอากาศ

จัดให้ท่านอยู่ในห้องที่ลมผ่านและไม่โดนแดดบ่ายตรงๆ พัดลมกับผ้าชุบน้ำบิดหมาดเช็ดตัวช่วยคลายร้อนได้ ใส่เสื้อผ้าฝ้ายสีอ่อน หลวมสบาย และเลื่อนงานที่ต้องออกแรง เช่น รดน้ำต้นไม้หรือกวาดลาน ไปทำตอนเช้าหรือเย็น

ถ้าท่านต้องออกไปข้างนอกตอนกลางวัน หมวกปีกกว้าง ร่ม และครีมกันแดดที่เหมาะกับผิวบางของผู้สูงวัยช่วยลดผลจากแดดแรงได้

ผู้สูงวัยที่มีโรคประจำตัวหรือกินยาหลายตัว

ยาบางกลุ่มทำให้ร่างกายเสียน้ำง่ายหรือรับมือกับความร้อนได้ไม่ดี อย่าปรับหรือหยุดยาเอง ให้ถามแพทย์หรือเภสัชกรตอนไปรับยาว่าช่วงอากาศร้อนต้องระวังอะไรเป็นพิเศษ ส่วนคนที่แพทย์สั่งให้จำกัดน้ำดื่มด้วยโรคบางอย่าง ให้ทำตามคำแนะนำของแพทย์ ไม่ต้องบังคับดื่มเพิ่ม

เมื่อเข้าหน้าฝน

อากาศชื้นและเปลี่ยนแปลงเร็ว

ฝนตกแล้วอากาศเย็นลงกะทันหัน ผู้สูงวัยที่เปียกฝนควรเปลี่ยนเสื้อผ้าและเช็ดตัวให้แห้งทันที เก็บเสื้อผ้าแห้งไว้ในที่ที่หยิบง่าย ช่วงนี้ไข้หวัดระบาดง่าย ล้างมือบ่อยและแยกของใช้ส่วนตัวเมื่อมีคนในบ้านป่วย ส่วนวัคซีนที่เหมาะกับวัย ให้ถามแพทย์ประจำตัวได้

เตรียมของจำเป็นไว้เผื่อวันที่ออกจากบ้านไม่ได้

ฝนตกหนักหรือน้ำท่วมทางอาจทำให้ไปรับยาตามนัดไม่ได้ ตรวจดูให้แน่ใจว่ายาประจำตัวไม่ใกล้หมด จดรายชื่อยา วันนัดแพทย์ และเบอร์โทรของโรงพยาบาลไว้ในที่เดียว หลายครอบครัวใช้วิธีจดบันทึกการนอน ความดัน และอาการของท่านในสมุดเล่มเดียว พอไปหาหมอก็หยิบให้ดูได้ทันที

อาการที่ไม่ควรรอดูไปก่อน

ผู้สูงวัยบางท่านเจ็บป่วยโดยไม่มีไข้สูงหรืออาการชัดเจนเหมือนคนหนุ่มสาว สิ่งที่ควรสังเกตคือการเปลี่ยนไปจากปกติของท่าน เช่น ซึมลง สับสน พูดไม่รู้เรื่อง กินข้าวหรือดื่มน้ำไม่ได้ ปัสสาวะน้อยลงมาก ตัวเย็นผิดปกติ หรือตัวร้อนและผิวแห้ง ควรพาไปพบแพทย์โดยเร็ว

ถ้าหายใจลำบาก เจ็บหน้าอก หมดสติ หรือแขนขาอ่อนแรงทันที ให้โทร 1669

สัปดาห์นี้ ไม่ต้องจัดการทุกข้อพร้อมกัน แค่หยิบกล่องยาของพ่อหรือแม่มาดูว่าเหลือพอถึงนัดครั้งหน้าไหม แล้วเขียนเบอร์โรงพยาบาลแปะไว้ข้างโทรศัพท์บ้าน แค่นั้นก็ทำให้ฤดูถัดไปของท่านปลอดภัยขึ้นแล้ว