อัปเดตความรู้สุขภาพเบื้องต้นทุกสัปดาห์
FreeDailyLife

แสงแดดยามเช้ากับนาฬิกาชีวิต ทำไมช่วยให้ตื่นง่ายและหลับง่ายขึ้น

แสงแดดยามเช้ากับนาฬิกาชีวิต ทำไมช่วยให้ตื่นง่ายและหลับง่ายขึ้น
ที่มา: Wikimedia Commons

คนที่ตื่นยากทุกเช้า ปลุกสามรอบก็ยังลุกไม่ขึ้น แต่พอถึงเที่ยงคืนกลับตาสว่าง น่าจะได้ประโยชน์จากเรื่องแสงเช้ามากที่สุด รวมถึงคนที่ทำงานที่บ้านและแทบไม่ได้ออกไปเจอแดดเลยทั้งวัน

ร่างกายมีนาฬิกาภายในที่คอยกำหนดว่าช่วงไหนควรตื่นตัว ช่วงไหนควรง่วง นาฬิกานี้ไม่ได้เดินตรงเป๊ะเอง มันต้องการสัญญาณจากภายนอกมาช่วยตั้งเวลาทุกวัน และสัญญาณที่แรงที่สุดก็คือแสง ลองมาไล่ดูคำพูดติดปากเรื่องแดดเช้าทีละข้อ ว่าข้อไหนจริง ข้อไหนต้องแก้ความเข้าใจใหม่

“แสงเช้าช่วยแค่ให้ตาสว่าง ไม่เกี่ยวกับการนอนตอนกลางคืน”

ความจริงคือแสงตอนเช้าเกี่ยวกับการนอนตอนกลางคืนโดยตรง เมื่อตาได้รับแสงจ้าช่วงเช้า ร่างกายจะรับรู้ว่าวันใหม่เริ่มแล้ว และเริ่มนับเวลาไปสู่ช่วงที่จะรู้สึกง่วงในตอนค่ำ คนที่ได้แสงเช้าสม่ำเสมอจึงมักง่วงเร็วขึ้นตอนกลางคืนและตื่นง่ายขึ้นในเช้าถัดไป

ตรงกันข้าม ถ้าเช้าอยู่แต่ในห้องมืด แล้วไปเจอแสงจ้าจากจอและไฟในบ้านตอนดึก นาฬิกาในร่างกายก็มีแนวโน้มเลื่อนช้าออกไปเรื่อยๆ จนตื่นเช้ายากขึ้นทุกที วิธีขยับเวลาตื่นทีละน้อยแบบไม่ฝืนตัวเอง อ่านต่อได้ที่การเลื่อนเวลาเข้านอนให้เร็วขึ้นทีละขั้น

“ต้องออกไปยืนจ้องดวงอาทิตย์ถึงจะได้ผล”

ความจริงคือห้ามจ้องดวงอาทิตย์เด็ดขาด เพราะทำร้ายดวงตาได้ สิ่งที่ต้องการคือแสงสว่างรอบตัว ไม่ใช่การมองแดดตรงๆ แค่ออกไปเดินนอกบ้าน นั่งกินข้าวเช้าริมระเบียง หรือรดน้ำต้นไม้หน้าบ้าน ให้ตาได้รับแสงธรรมชาติในช่วงเช้าก็พอ

ถ้าออกไปข้างนอกนานหรือแดดเริ่มแรง ก็ยังต้องดูแลผิวตามปกติ ทาครีมกันแดด ใส่หมวกหรือเสื้อแขนยาว และหลบในร่มเมื่อเริ่มร้อน การรับแสงเช้าไม่ได้หมายถึงการตากแดดจนผิวไหม้

“ไฟในห้องสว่างๆ ก็ใช้แทนแสงแดดได้เหมือนกัน”

ความจริงคือแสงในบ้านส่วนใหญ่อ่อนกว่าแสงนอกบ้านมาก แม้ห้องจะดูสว่างในสายตาเรา แต่สำหรับนาฬิกาในร่างกาย ความต่างนั้นชัดเจน การเปิดม่านให้แสงธรรมชาติเข้าห้องตั้งแต่ตื่นจึงดีกว่าเปิดไฟอย่างเดียว และการออกไปข้างนอกจริงๆ สักพักก็ดียิ่งกว่า

บ้านในเมืองหลายหลังเริ่มคิดเรื่องการใช้แสงแดดให้คุ้มมากขึ้น ทั้งการวางหน้าต่างให้รับแสงเช้า และการติดแผงพลังงานแสงอาทิตย์บนหลังคาบ้านย่านกรุงเทพฯ ไว้ผลิตไฟใช้เอง สำหรับเรื่องการนอน สิ่งที่ทำได้ทันทีโดยไม่ต้องลงทุนคือจัดมุมที่นั่งตอนเช้าให้อยู่ใกล้หน้าต่าง

ส่วนห้องนอนที่รับแดดบ่ายจัดจนร้อนอบอ้าวตอนกลางคืน เป็นอีกโจทย์หนึ่ง มีวิธีจัดการอยู่ในเรื่องลดความร้อนในห้องนอนโดยไม่ต้องพึ่งแอร์ตลอดคืน

“วันฟ้าครึ้มหรือฝนตก ออกไปข้างนอกก็ไม่ได้ช่วยอะไร”

ความจริงคือแม้ฟ้าครึ้ม แสงข้างนอกก็ยังสว่างกว่าในบ้านอยู่ดี ฤดูฝนในบ้านเราจึงไม่ใช่ข้ออ้างให้อยู่แต่ในห้อง ยืนใต้ชายคา นั่งริมหน้าต่างที่เปิดกว้าง หรือเดินใต้ร่มไปซื้อของเช้าใกล้บ้าน ก็ได้แสงมากกว่านั่งในห้องที่ปิดม่าน

“ใครๆ ก็ใช้วิธีนี้ได้เหมือนกันหมด”

ความจริงคือบางกลุ่มต้องปรับต่างออกไป คนที่ทำงานกะดึกและต้องนอนตอนกลางวัน นาฬิกาในร่างกายต้องการสิ่งที่กลับกัน การเจอแดดจ้าตอนเช้าระหว่างทางกลับบ้านอาจทำให้นอนยาก การใส่แว่นกันแดดขากลับและทำห้องนอนให้มืดสนิทจึงช่วยได้มากกว่า

คนที่นอนดึกเป็นครั้งคราว เช่น อยู่ดูการแข่งขันกีฬาตอนตีสอง แล้วต้องตื่นไปทำงาน ยังใช้แสงเช้าช่วยให้ตื่นตัวในวันนั้นได้ แต่ควรพักชดเชยอย่างเหมาะสมด้วย มีแนวทางอยู่ในการประคองตัวในวันทำงานหลังคืนเชียร์บอลยาวถึงเช้า

คนที่มีโรคตาบางชนิด กินยาที่ทำให้ไวต่อแสง หรือมีโรคผิวหนังที่แพ้แดด ควรถามแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเพิ่มเวลาอยู่กลางแจ้ง และถ้าปรับเรื่องแสงแล้วยังนอนไม่หลับหรือง่วงผิดปกติติดต่อกันเป็นสัปดาห์ๆ จนกระทบงานหรือการขับรถ ควรไปพบแพทย์เพื่อหาสาเหตุ เพราะปัญหาการนอนบางอย่างต้องได้รับการตรวจโดยตรง