อัปเดตความรู้สุขภาพเบื้องต้นทุกสัปดาห์
FreeDailyLife

ยุงและแมลงกัดในบ้านและสวน ป้องกันอย่างไรอย่างปลอดภัยสำหรับเด็กและสัตว์เลี้ยง

ยุงและแมลงกัดในบ้านและสวน ป้องกันอย่างไรอย่างปลอดภัยสำหรับเด็กและสัตว์เลี้ยง
ที่มา: Wikimedia Commons

ทำไมบ้านที่ปิดประตูหน้าต่างแล้วยังมียุงบินวนอยู่ในห้องนอนทุกคืน แล้วถ้าในบ้านมีเด็กเล็กหรือหมาแมว จะใช้อะไรไล่ยุงได้โดยไม่ต้องกังวลว่าจะเป็นอันตรายกับพวกเขา

คำถามแบบนี้วนกลับมาทุกหน้าฝน ด้านล่างคือคำตอบแบบสั้นและใช้ได้จริงสำหรับคำถามที่คนถามกันบ่อยที่สุด

ยุงในบ้านมาจากไหน ทั้งที่ไม่เห็นแหล่งน้ำเลย

ยุงหลายชนิดวางไข่ในน้ำนิ่งเพียงเล็กน้อย ไม่จำเป็นต้องเป็นบ่อหรือสระ จานรองกระถางต้นไม้ ถังน้ำที่ไม่ได้ปิดฝา แจกันดอกไม้ ยางรถเก่า กะลา หรือรางน้ำฝนที่มีใบไม้อุดตัน ล้วนเป็นแหล่งเพาะพันธุ์ได้หมด

วิธีที่ได้ผลที่สุดคือเดินสำรวจรอบบ้านสัปดาห์ละครั้ง เทน้ำที่ขังทิ้ง ขัดภาชนะ ปิดฝาโอ่งหรือถังเก็บน้ำ เปลี่ยนน้ำแจกันบ่อยๆ และคว่ำของที่ไม่ใช้ เป็นงานเล็กที่ลดยุงได้มากกว่าการไล่ตบทีละตัว

มุ้งกับมุ้งลวดยังจำเป็นอยู่ไหม

จำเป็น และเป็นวิธีที่ปลอดภัยที่สุดสำหรับเด็กเล็ก ผู้สูงอายุ และสัตว์เลี้ยง เพราะไม่มีสารเคมีมาเกี่ยวข้อง มุ้งลวดที่หน้าต่างและประตูช่วยให้เปิดรับลมได้โดยไม่ต้องเปิดทางให้ยุง แค่ต้องคอยตรวจรอยขาดหรือช่องตามขอบที่ยุงเล็ดลอดเข้ามาได้

สำหรับเปลหรือเตียงเด็ก มุ้งครอบที่ขอบแนบสนิทเป็นตัวเลือกที่พ่อแม่หลายบ้านใช้ ระวังอย่าให้มุ้งหย่อนจนพันตัวเด็ก และเก็บชายมุ้งให้เรียบร้อยทุกครั้ง

ยาทากันยุงใช้กับเด็กได้หรือเปล่า

ผลิตภัณฑ์กันยุงแต่ละชนิดมีข้อกำหนดเรื่องอายุผู้ใช้ไม่เหมือนกัน หลักที่ปลอดภัยคืออ่านฉลากทุกครั้ง ใช้ตามที่ฉลากบอก และถ้าจะใช้กับทารกหรือเด็กเล็ก ควรถามเภสัชกรก่อนว่าแบบไหนเหมาะกับวัยของลูก

ผู้ใหญ่ควรเป็นคนทาให้เด็กเอง ทาบนผิวที่โผล่พ้นเสื้อผ้า เลี่ยงรอบตา ปาก และมือของเด็กที่ชอบเอาเข้าปาก ไม่ทาบนแผลหรือผิวที่ระคายเคือง และล้างออกเมื่อกลับเข้าบ้าน คนตั้งครรภ์หรือมีผิวแพ้ง่ายก็ควรปรึกษาเภสัชกรเช่นกัน

ถ้าออกไปทำสวนหรือเล่นกลางแจ้งตอนกลางวัน หลายคนใช้ทั้งครีมกันแดดและยากันยุงในวันเดียวกัน คำแนะนำทั่วไปคือทากันแดดก่อนแล้วค่อยทากันยุงทับ ส่วนการเลือกกันแดดให้เหมาะกับผิวของแต่ละคนในบ้านก็เป็นอีกเรื่องที่ควรใส่ใจคู่กัน

มีหมาแมวในบ้าน ต้องระวังอะไรเป็นพิเศษ

สัตว์เลี้ยงบางชนิด โดยเฉพาะแมว ไวต่อสารบางอย่างที่คนใช้ได้ปกติ อย่านำผลิตภัณฑ์ไล่ยุงของคนไปทาหรือฉีดบนตัวสัตว์ และไม่ควรจุดหรือฉีดสารไล่แมลงในห้องที่สัตว์อยู่โดยไม่มีการระบายอากาศ ถ้าต้องการป้องกันยุงหรือเห็บหมัดให้สัตว์เลี้ยง ให้ถามสัตวแพทย์ว่าควรใช้อะไร

สิ่งที่ช่วยได้โดยไม่เสี่ยงคือเปลี่ยนน้ำในชามสัตว์ทุกวัน ล้างชามให้สะอาด และไม่ปล่อยให้มีน้ำขังในของเล่นหรือกระบะนอกบ้าน

ทำสวนตอนเย็น จะลดโอกาสโดนกัดได้อย่างไร

ช่วงเช้าตรู่และพลบค่ำเป็นช่วงที่ยุงหลายชนิดออกหากินมาก ถ้าต้องรดน้ำหรือถอนหญ้าในเวลานั้น ใส่เสื้อแขนยาว กางเกงขายาว สีอ่อน เนื้อผ้าไม่บางจนยุงกัดทะลุได้ และใส่รองเท้าหุ้มส้นแทนรองเท้าแตะ ซึ่งช่วยกันทั้งยุง มด และแมลงตามพื้นหญ้า เรื่องการเลือกรองเท้าที่สวมสบายพอจะใส่ทำสวนได้นานก็ช่วยให้ไม่ขี้เกียจหยิบมาใส่

ตัดหญ้าให้เตี้ย เก็บกองใบไม้ และตัดแต่งพุ่มไม้ทึบใกล้บ้าน จะลดที่หลบของยุงและสัตว์เล็กๆ ได้อีกทาง ใครที่ชอบเดินป่าหรือมีสวนติดแนวป่า ควรรู้จักสัตว์มีพิษที่อาจเจอเมื่อเดินป่าแถบเขาใหญ่ไว้ด้วย เพราะบางชนิดก็หลบอยู่ในสวนหลังบ้านได้เหมือนกัน

ถ้าวางแผนพาครอบครัวไปต่างจังหวัด ใส่ยากันยุงไว้ในกระเป๋าเดียวกับของใช้จำเป็นอื่นๆ อย่างยาประจำตัวหรือของที่ใช้รับมืออาการเมาระหว่างนั่งรถหรือเรือ จะได้ไม่ลืม

โดนกัดแล้ว อาการแบบไหนต้องไปหาหมอ

ตุ่มคันจากยุงกัดส่วนใหญ่หายเองได้ ล้างด้วยสบู่และน้ำ ประคบเย็น และพยายามไม่เกา โดยเฉพาะเด็กที่เกาจนเป็นแผล ซึ่งอาจติดเชื้อตามมา ตัดเล็บเด็กให้สั้นจะช่วยได้

ควรพบแพทย์เมื่อมีไข้สูงหลังโดนยุงกัด โดยเฉพาะไข้สูงลอยต่อเนื่องร่วมกับปวดศีรษะ ปวดเมื่อยตัว มีจุดเลือดออกตามผิว หรือเด็กซึมผิดปกติ เพราะโรคที่มียุงเป็นพาหะอย่างไข้เลือดออกต้องให้แพทย์ประเมิน อย่าซื้อยาลดไข้มากินเองโดยไม่ปรึกษา ส่วนรอยกัดที่บวมแดงลามกว้าง เป็นหนอง หรือมีผื่นทั้งตัว ก็ควรไปให้แพทย์ดู

ถ้ามีอาการหายใจลำบาก หน้าหรือปากบวม หลังโดนแมลงต่อย อาจเป็นการแพ้รุนแรง ให้โทร 1669 ทันที

เมื่อป้องกันได้ดีกว่าต้องมารักษา ชั่วโมงหลังเลิกงานของคุณเป็นแบบไหน ระหว่างรดน้ำต้นไม้ ให้อาหารแมว หรือพาลูกเข้านอน มีจุดไหนบ้างที่ยุงเข้ามาร่วมวงโดยที่เราไม่เคยสังเกต และจานรองกระถางใบไหนที่ยังไม่เคยถูกเทน้ำทิ้งเลยตั้งแต่ต้นฝน